Ochrona warzyw na działce
![]() W amatorskiej uprawie na działce unikajmy stosowania chemicznych środków ochrony. Dzięki temu nasze warzywa będą dla nas zdrowsze. |
Warzywa, które samodzielnie uprawiamy na działce mają dla nas szczególną wartość. Oprócz satysfakcji z samodzielnego wyhodowania upraw, efekty naszej hodowli nie są poddawane licznym zabiegom chemicznym, przez co są zdrowsze od warzyw kupowanych w sklepach. Pomimo właściwej pielęgnacji co roku uprawy warzyw na naszych działkach mogą być jednak atakowane przez liczne choroby i szkodniki. Dlatego też szczególnej wagi nabiera zapobieganie występowaniu chorób i szkodników poprzez stworzenie roślinom jak najlepszych warunków rozwoju. Działkowiczom zdecydowanie polecamy stosowanie ekologicznych metod ochrony i unikanie sięgania po preparaty chemiczne, które często nie są obojętne dla naszego zdrowia. Jeżeli już zdecydujemy się na ochronę chemiczną, musimy przestrzegać wszelkich zasad ostrożności, stosować się do zaleceń producenta podanych na opakowaniu środka, a przede wszystkim przestrzegać okresów karencji. Poniżej przedstawione są podstawowe metody ekologicznego zapobiegania występowaniu chorób i szkodników warzyw na działkach.
Metody ekologicznej ochrony warzyw na działkach:
- uprawa odmian odpornych jest to pierwszy krok jaki powinniśmy podjąć już podczas robienia zakupów w sklepie ogrodniczym, ograniczymy w ten sposób koszty związane z koniecznością stosowania pozostałych metod ochrony,
- odpowiednie nawożenie organiczne, pamiętając przy tym, że nie wszystkie warzywa mogą być obficie nawożone obornikiem czy kompostem, obfite nawożenie jest zalecane w przypadku uprawy warzyw kapustnych, ogórków i pomidorów, powinniśmy natomiast go unikać w uprawach większości warzyw korzeniowych i cebulowych,
- zmianowanie, czyli unikanie uprawy tych samych roślin na tych samych miejscach w kolejnych latach, dzięki czemu unikniemy atakowania roślin przez szkodliwe organizmy przeżywające w glebie, już roczna przerwa w uprawie tego samego warzywa na danym miejscu może przynieść zauważalne efekty i zwiększenie plonu,
- wzbogacenie płodozmianu o rośliny uprawiane na zielony nawóz,
- uprawa współrzędna, czyli uprawianie w sąsiedztwie gatunków które wzajemnie wpływają na siebie pozytywnie i unikanie sąsiedztwa gatunków które mają wpływ negatywny, np. dla selera korzystne jest sąsiedztwo ogórków lub kapusty, unikać natomiast należy sąsiadowania ogórków z pomidorami, czy marchwi z warzywami kapustnymi. Więcej...
- unikanie nadmiernego zagęszczenia uprawianych warzyw, gdyż rośliny uprawiane na stanowiskach przewiewnych są rzadziej porażane przez patogeny, większe odstępy między roślinami utrudniają rozprzestrzenianie się infekcji,
- usuwanie roślin zaatakowanych przez choroby i szkodniki oraz wyłapywanie szkodników (np. do pułapek), dzięki czemu zapobiegamy ich dalszemu rozprzestrzenianiu się,
- stosowanie preparatów naturalnych wzmagających naturalną odporność roślin, takich jak np. wywar ze skrzypu polnego, który jest pomocny w walce z mączniakiem, czy też wyciąg z czosnku, działający zapobiegawczo przeciwko chorobom grzybowym,
- jeżeli decydujemy się na bezpośrednie zwalczanie infekcji za pomocą określonych preparatów, zamiast środków chemicznych, wybierzmy środki biologiczne, takie jak np. Bioczos czy Biosept.
Zobacz: przykład płodozmianu 3-letniego
Zobacz szczegóły: ochrona roślin bez chemii

Najważniejsze choroby warzyw i metody ich zwalczania
| Choroba | Atakowane rośliny | Opis i metody zwalczania |
| zgorzel siewek | młode siewki różnych gatunków (często sałata i kapustne) | zobacz szczegóły |
| kiła kapusty | kapusta, kalafior, brukselka, rzepa, brukiew oraz rzodkiewka | zobacz szczegóły |
| bakteriozy kapustnych | warzywa kapustne | zobacz szczegóły |
| czerń krzyżowych | warzywa kapustne, | zobacz szczegóły |
| parch zwykły | rzodkiewka, ziemniaki, inne warzywa korzeniowe i okopowe, warzywa kapustne | zobacz szczegóły |
| alternarioza naci marchwi i czarna zgnilizna korzeni | marchew, seler, pietruszka, szpinak, | zobacz szczegóły |
| mączniak prawdziwy baldaszkowatych | marchew, pietruszka | zobacz szczegóły |
| septorioza selera | seler | zobacz szczegóły |
| zaraza ziemniaka | ziemniaki, pomidory | zobacz szczegóły |
| alternarioza | cebula, por, pomidor, ziemniak, papryka, oberżyna, | zobacz szczegóły |
| bakteryjna kanciasta plamistość ogórka | ogórki i inne warzywa dyniowate | zobacz szczegóły |
| mączniak rzekomy dyniowatych | ogórki, melony | zobacz szczegóły |
| mączniak prawdziwy ogórka, parch dyniowatych, antraknoza dyniowatych | ogórki i inne warzywa dyniowate | zobacz szczegóły |
| czekoladowa plamistość bobu askochytoza bobu | bób | zobacz szczegóły |
| antraknoza fasoli bakterioza obwódkowa fasoli | fasola | zobacz szczegóły |
| mączniak rzekomy cebuli | cebula | zobacz szczegóły |
| fuzaryjna zgnilizna cebuli, zgnilizna szyjki, biała zgnilizna, | cebula, czosnek, | zobacz szczegóły |
Najważniejsze szkodniki warzyw i metody ich zwalczania
| Szkodnik | Atakowane rośliny | Opis i metody zwalczania |
| śmietka cebulanka | głównie cebula, czasem czosnek i por | zobacz szczegóły |
| poskrzypka cebulowa | cebula | zobacz szczegóły |
| wciornastki | cebula, por, groch, | zobacz szczegóły |
| poskrzypka szparagowa | szparagi | zobacz szczegóły |
| połyśnica marchwianka | marchew, pietruszka, | zobacz szczegóły |
| bawełnica topolowo -marchwiana | marchew | zobacz szczegóły |
| rolnice | warzywa korzeniowe i kapustne, cebule, pomidory, sałaty i inne | zobacz szczegóły |
| gąsienice bielinków i tantnisia krzyżowiaczka | warzywa kapustne | zobacz szczegóły |
| śmietka kapuściana i pchełki ziemne | warzywa kapustne i rzodkiewki | zobacz szczegóły |
| śmietka ćwiklana | burak ćwikłowy | zobacz szczegóły |
| wciorniastek grochowiec, pachówka strąkóweczka | groch | zobacz szczegóły |
| mszyce | różne warzywa | zobacz szczegóły |
Opracowano na podstawie: C. Brickell, Wielka Encyklopedia Ogrodnictwa, Muza SA, Warszawa 1994, s. 546 - 577; Program ochrony warzyw na lata 2004 - 2005, Hasło Ogrodnicze nr 1/2004; K. Wiech, Ekologiczna ochrona roślin cz. 2, Działkowiec, nr 4/2004, s. 63 - 64; S. Mazur, Ekologiczna ochrona warzyw przed chorobami, Działkowiec, nr 4/2004, s. 65 - 67; J. Rabacewicz, Choroby warzyw w 2003 roku - cz. 1, Hasło Ogrodnicze, nr 11/2003; J. Rabacewicz, Choroby warzyw w 2003 roku - cz. 2, Hasło Ogrodnicze, nr 12/2003; K. Wiech, Zalecenia ochrony roślin na działkach, Działkowiec, nr 2/98, s. 24 - 29; J. Robak, Choroby rzodkiewki i możliwości ochrony, Hasło Ogrodnicze, nr 12/2002.



