Uprawa drzew z nasion
) Świerk kłujący możemy z powodzeniem uprawiać z nasion, które należy wysiać w marcu lub w kwietniu. Około połowa siewek zachowa atrakcyjne srebrzystoniebieskie wybarwienie. Zamów nasiona... ) Wiosną możemy wysiewać nasiona jabłoni dzikiej (Malus sylvestris). Pamietajmy jednak, że przez 2 do 3 miesięcy nasiona trzeba przechowywać w temp. około 1°C. Zamów nasiona... ) Aby wydobyć nasiona jarzębiny (Sorbus aucuparia), owoce moczymy przez kilka dni w ciepłej wodzie. Najbardziej żywotne nasiona opadną na spód naczynia. Nasiona wysiewa się jesienią (X - XI) lub wiosną (III - IV). Zamów nasiona... ) Nasiona dzikiej róży (Rosa canina) wysiewamy wiosną. Pamiętajmy jednak, że wymagają dwumiesięcznej stratyfikacji. Zamów nasiona... ) Siew nasion jest świetną metodą rozmnażania brzozy brodawkowatej (Betula pendula). Nasiona przechowujemy na sucho, jest to zatem bardzo łatwe. Zamów nasiona... |
Za pewne większość z czytelników naszego poradnika sadziła już w swoich ogrodach sadzonki drzew zakupione w sklepach lub szkółkach. Nie jest to sprawa trudna, szczególnie jeżeli zakupiliście sadzonki drzewek w pojemnikach, które łatwiej się przyjmują i można je sadzić przez cały okres wegetacyjny. Zakup sadzonki pozwala zaoszczędzić sporo czasu, który mija od posadzenia nasiona do jego wykiełkowania i wyrośnięcia do takiej wielkości, aby roślinę można było posadzić w ogrodzie. Jest to ważne, szczególnie gdy stajemy się nowymi właścicielami działki czy ogrodu i chcemy go szybko urządzić.
W przypadku wielu drzew uprawianych z nasion, sadzonka nadaje się do posadzenia w ogrodzie dopiero po 3 a nawet 5 latach od wysiania. Jakie są zatem przesłanki aby uprawiać drzewa z nasion? Na pewno taką przesłanką jest cena. Samodzielnie otrzymana sadzonka jest o wiele tańsza niż kupiona w sklepie, choć w jej wyhodowanie musimy włożyć nieco wysiłku i poświęcić sporo czasu. Uprawa z nasion jest zatem doskonałym sposobem na powiększenie naszego drzewostanu przy niewielkich nakładach finansowych. Najważniejsza jednak moim zdaniem jest satysfakcja, jaką będziemy mieć z samodzielnego wyhodowania ulubionego drzewa od samego początku, czyli z nasiona!
Jakie drzewa można uprawiać z nasion ?
Z wysiewu nasion można uprawiać większość roślin drzewiastych, które w naszym klimacie zawiązują nasiona. Do rozmnażania tą metodą wybieraj przede wszystkim rośliny dające dużo łatwo dostępnych owoców, oraz takie jak głóg, kasztanowiec i róża pomarszczona, których nie da się łatwiej i szybciej rozmnożyć innymi metodami.
Decydując się na rozmnażanie drzew z nasion, pamiętaj także o tym, iż większość odmian ogrodowych i mieszańców poszczególnych gatunków, otrzymanych dzięki specjalnym zabiegom szkółkarzy, niestety nie powtarza cech rośliny matecznej, takich jak oryginalne wybarwienie czy atrakcyjny pokrój. Dlatego też w ten sposób warto rozmnażać sam gatunek, a nie jego odmiany. Wśród wyjątków, czyli odmian które w dużym stopniu powtarzają cechy roślin matecznych, można wymienić świerk kłujący (około połowa otrzymanych siewek zachowa niebieskie wybarwienie igieł) oraz purpurowa odmiana berberysu Thunberga (aż do 80% siewek może być właściwie wybarwionych). Uprawiając te rośliny z nasion trzeba będzie przeprowadzić selekcję sadzonek i usunąć te najsłabiej wybarwione.
Zbiór nasion
W naszym klimacie większość nasion dojrzewa we wrześniu lub październiku. W zależności od warunków pogodowych termin ten może się przesunąć na około 2 tygodnie wcześniej lub później.
W przypadku iglaków szczególnie uważnie powinieneś obserwować szyszki jodeł, świerków i sosen, gdyż ich najwartościowsze nasiona wypadają same i można je stracić. Z tego powodu szyszki tych roślin warto zawczasu włożyć do papierowej torebki i trzymać w ciepłym i suchym miejscu aż łuski się rozchylą i nasiona wysypią do torebek. Można też pod drzewami rozłożyć płachtę materiału, na którą będą spadać nasiona.
W przypadku szyszek innych gatunków konieczne jest usunięcie osłon nasion poprzez zgniatanie ich między kciukiem i palcem. Szyszki cedru trzeba z kolei zanurzyć w gorącej wodzie i pozostawić aż nasiąkną i łuski samodzielnie się rozchylą.
Metoda wydobywania nasion z owoców lub jagód zależy od wielkości owoców i typu miąższu. Owoce duże, np. ozdobnej jabłoni możesz rozkroić i wyjąć nasiona. Mniejsze owoce, takie jak np. jarzębiny, należy moczyć przez kilka dni w ciepłej wodzie. Najbardziej żywotne nasiona opadną na spód naczynia.
Nasiona można też wydobyć i oczyścić przecierając je przez sita o odpowiednich oczkach i przemywając wodą. Tak postępujemy z nasionami berberysu, cisa, jałowca i mahonii.
Z kolei nasiona buka, dębu, kasztanowca i orzecha powinieneś zbierać dopiero gdy opadną na ziemię.
Po zbiorze nasiona trzeba oczyścić i podsuszyć. Nasiona niektórych drzew wysiewa się od razu po zbiorze. W ten sposób postępujemy z nasionami takich roślin jak: ałycza, buk, dereń właściwy, jesion, leszczyna, lipa, róża pomarszczona. Nasiona drzew, których nie wysiewamy od razu po zbiorze, wymagają natomiast odpowiednich warunków przechowywania aż do wiosny.
Jeżeli nie masz dostępu do roślin, z których można by pobrać nasiona, szeroką gamę nasion różnych gatunków możesz zamówić przez internet. Ważne jednak aby zakupić nasiona dobrej jakości o sprawdzonym pochodzeniu. Szczególnie polecam sprawdzony przeze mnie sklep internetowy, który wprowadził do oferty szeroką gamę nasion drzew i krzewów liściastych. Zobacz ofertę...
Przechowywanie
Najprostszym sposobem przechowywania nasion, jest przechowywanie na sucho. W takim przypadku nasiona umieszczamy w skrzyneczce, kartoniku bądź płóciennym woreczku zawieszonym w przewiewnym miejscu. Gatunki, których nasiona przechowuje się na sucho przedstawione są w poniższej tabeli.
| Przechowujemy na sucho |
|
Liściaste: azalia pontyjska, brzoza, budleja, glicynia chińska, grujecznik japoński, jesion amerykański, katalpa, olsza, robinia biała, szczodrzeniec, wiąz, złotokap zwyczajny, Iglaste: choina kanadyjska, cyprysik Lawsona, modrzew, świerk kłujący, świerk serbski, świerk sitkajski, sosna górska, sosna czarna, żywotnik zachodni |
Nasiona drzew rosnących w naszym klimacie w środowisku naturalnym w okresie zimy zostają poddane działaniu niskich temperatur. Dlatego w przypadku nasion wielu roślin konieczne jest poddanie ich zabiegowi zwanemu stratyfikacją. Zabieg ten polega na odpowiednim poddaniu nasion działaniu niskiej temperatury, wilgoci i powietrza i ma na celu przerwanie okresu spoczynku nasion. Termin w jakim należy rozpocząć stratyfikację oraz długość jej trwania różni się w zależności od rośliny, z jakiej pochodzą nasiona. Szczegóły na ten temat podaje tabela poniżej. Z reguły w momencie rozpoczęcia zabiegu nasiona moczy się przez 1 do 2 dni w wodzie, a następnie umieszcza w niskiej temperaturze (najczęściej od 3 do 6°C), np. w lodówce. Przed włożeniem do lodówki nasionka wymieszaj z lekko wilgotnym (ale nie mokrym!) gruboziarnistym piaskiem (może być też to mieszanka torfu i wermikulitu), a następnie włóż do torebki. Od czasu do czasu (najpierw raz w miesiącu, potem częściej) nasiona przemieszaj, tak aby wszystkie miały w równym stopniu dostęp do tlenu i wilgoci. Gdy pojawią się pierwsze oznaki kiełkowania, nasionka wysiewamy (nie dotyczy to jednak wszystkich nasion, gdyż niektóre kiełkują dopiero po wysianiu ich w wyższej temperaturze - dlatego też poniżej podajemy odpowiedni czas stratyfikacji dla poszczególnych roślin).
| Gatunek poddawany stratyfikacji | Miesiąc, w którym rozpoczynamy zabieg | Czas trwania zabiegu (w miesiącach) | Liściaste |
|
aktinidia pstrolistna berberys dławisz głóg grab kalina koralowa klon zwyczajny oliwnik pigwowiec rokitnik róża wielokwiatowa sumak |
I XI XI X IX X X X X/XI XI I/II XI |
2,5-3 5 5 12 7 24 3-3,5 5-6 3-3,5 3-3,5 2 4 | Iglaste |
|
choina kanadyjska
cis cyprysik groszkowy jałowiec chiński jodła pospolita modrzew europejski sosna pospolita sosna czarna sosna żółta świerk pospolity świerk kłujący żywotnik wschodni żywotnik zachodni |
IV
X IV I XI III IV IV III IV IV III IV |
1
8 1 4 6 2 1 1 1-2 1 1 1,5-2 1 |
Wysiew
Nasiona możemy wysiewać do pojemników lub od razu wprost do gruntu. Jednak zanim je wysiejemy, może okazać się konieczny zabieg zwany skaryfikacją, polegający na uszkodzeniu łupiny nasiona tak aby do wnętrza mogła dostać się wilgoć. Zabieg ten jest konieczny w przypadku nasion które mają grubą i twardą, nieprzepuszczającą wody pokrywę nasienną. Duże nasiona o bardzo twardych łupinach (np. dębu czy piwonii drzewiastej) natnij ostrym nożem. Natomiast mniejsze nasiona, które ciężko jest naciąć, potrzyj papierem ściernym.
Wysiew do gruntu jest mniej pracochłonną metodą, sprawdzającą się szczególnie gdy chcemy pozyskać dużą liczbę sadzonek. Pod wysiew wybieramy miejsce osłonięte od wiatru i ciepłe. Zagon warto przygotować już kilka miesięcy wcześniej. Najlepiej jesienią usuń chwasty, przekop ziemię, dodaj substancji organicznej. Jeżeli gleba jest zbyt ciężka, wymieszaj ją z gruboziarnistym piaskiem.
Przed samym wysiewem glebę trzeba jeszcze wygrabić. Siew przeprowadza się najczęściej w połowie maja, gdy mamy już pewność że roślinom nie zagrożą przymrozki. W przypadku roślin których siewki są wrażliwe na mróz (min. choina kanadyjska, różanecznik, miłorząb, cyprysik, ketmia syryjska czy wisteria), nasiona lepiej wysiać w tunelu lub zimnym inspekcie.
Nasiona drobne możesz wysiać rzutowo, większe natomiast sieje się w rzędach. Przy wysiewie rzutowym konieczne jest lekkie wklepanie nasion w glebę i przykrycie cienką warstwą piasku.
Jeżeli chcemy pozyskać niewielką ilość siewek, wygodniej jest wysiać nasiona do doniczek. Nasiona duże oraz nasiona roślin z długim korzeniem palowym wysiej do doniczek (w zależności od wielkości nasion po jednym lub po kilka) o głębokości co najmniej 10 cm. Nasiona bardzo drobne rozsypuje się równomiernie w doniczce lub pojemniku i przysypuje cienką warstwą piasku. Po wysiewie pojemniki podlewamy i umieszczamy w chłodnym pomieszczeniu o temp. 12 do 15°C. Jeżeli wysialiśmy nasiona roślin tropikalnych, do kiełkowania będą potrzebowały wyższej temp., tj. około 21°C.
Kiedy nasiona zaczną kiełkować konieczne jest rozpoczęcie regularnych oprysków preparatami grzybobójczymi, aby zapobiec zgorzeli siewek. Konieczne jest też umiarkowane podlewanie. Podlewaj ostrożnie, tak aby jedynie nie dopuścić do przeschnięcia gleby. Zbyt dużo wilgoci powoduje rozwój infekcji chorobowych.
Gdy siewki nieco podrosną konieczne jest przepikowanie ich aby miały więcej miejsca. Młode siewki chroń przed bezpośrednim słońcem, zacznij nawozić i rozpocznij ich hartowanie, aby przyzwyczaić je do warunków panujących na zewnątrz (w ciepłe dni wietrzymy pomieszczenia, w których stoją pojemniki z siewkami). Do gruntu wysadzamy je, gdy mamy pewność, że nie wystąpią już przymrozki.
Opracowano na podstawie: C. Brickell, Wielka Encyklopedia Ogrodnictwa, Muza SA, Warszawa 1994, s. 56 - 57 oraz Drzewa z nasion, Kwietnik, nr 10/2004, s. 34 - 37.
